Korthagen reflectie: het reflectiemodel uitgelegd met stappen en voorbeelden

Korthagen reflectie helpt je om stage situaties en studie ervaringen om te zetten in heldere inzichten. Zeker als je reflectieverslag meetelt voor je beoordeling, wil je snel structuur en diepgang.

In deze gids leer je hoe je het model praktisch toepast, zodat je reflectie sterker wordt en je docent ziet dat je echt leert. Twijfel je of je ook een scriptie kopen overweegt? Begin hier met slim reflecteren.

Wat je op deze pagina vindt:

• Een duidelijke uitleg van reflectie volgens Korthagen, in gewone studententaal
• De reflectiecirkel in 5 stappen met voorbeelden die je direct kunt gebruiken
• Het ui model en hoe je van gedrag naar overtuigingen en identiteit reflecteert
• Tips voor een sterk reflectieverslag dat beter scoort bij je beoordelaar
• Veelgemaakte fouten en hoe je ze voorkomt tijdens stage of studie.

Reflectie van Korthagen is een praktisch model waarmee je gericht terugkijkt op een situatie, ontdekt wat er echt speelde en kiest wat je de volgende keer anders doet. Het gaat verder dan alleen beschrijven: je onderzoekt ook gedachten, gevoelens en overtuigingen achter je handelen. Met kernreflectie zoom je in op je kwaliteiten en belemmeringen, zodat leren persoonlijk en meetbaar wordt.

Het reflectiemodel van Korthagen is een eenvoudige, cyclische manier om van een concrete ervaring naar beter handelen te gaan. Je start bij een situatie die blijft hangen, onderzoekt wat je deed en dacht, haalt de belangrijkste leerpunten eruit en vertaalt die naar een volgende actie. Door die herhaling ontstaat groei: je leert niet alleen wat er misging, maar vooral wat jij nodig hebt om het anders aan te pakken.

In opleidingen en stages werkt dit model goed omdat het studenten helpt om reflectie meetbaar te maken. Je laat zien dat je leert, onderbouwt keuzes met voorbeelden en koppelt inzicht direct aan gedrag in de praktijk. Onderzoek naar kernreflectie en het ALACT proces laat zien hoe zo’n gestructureerde aanpak professionele ontwikkeling kan ondersteunen.

Bron – https://www.nji.nl/kennis/professionalisering/reflectiemodellen-van-korthagen

De QS World University Rankings wordt veel gebruikt door studenten die de beste universiteiten in nederland willen vergelijken met top universities wereldwijd. QS legt de nadruk op reputatie en carrièrewaarde, waardoor sommige Dutch universities anders uitkomen dan in andere the rankings.

QS beoordeelt universiteiten op een vaste set indicatoren, waaronder academische reputatie, werkgeversreputatie, citaties per faculteit, verhouding docenten en studenten, en internationale oriëntatie. In de editie 2026 staat Massachusetts Institute of Technology opnieuw bovenaan, wat laat zien hoe sterk QS weegt op wereldwijde reputatie en impact.

De reflectiecirkel van Korthagen is een praktisch en overzichtelijk hulpmiddel om bewust te leren van ervaringen. Het korthagen reflectie model helpt studenten om niet alleen te kijken naar wat er gebeurde, maar vooral naar waarom het gebeurde en hoe je in de toekomst anders kunt handelen. Deze reflectie methode korthagen, ontwikkeld door fred korthagen in 1993, wordt veel gebruikt in het hoger onderwijs omdat het reflectieproces logisch, diepgaand en toepasbaar maakt in studie en praktijk.

De reflectiecyclus van korthagen bestaat uit vijf fasen die je systematisch doorloopt. Zo ontwikkel je stap voor stap zelfinzicht en kom je tot duurzame leerresultaten.

In de eerste stap staat een concrete ervaring centraal. Denk aan een college, stage, groepsopdracht of werksituatie waarop je wilt reflecteren. Je beschrijft wat je deed en wat er gebeurde, zonder oordeel. De focus ligt volledig op het eigen handelen en de feitelijke situatie.

In deze fase kijk je bewust terug op de ervaring. Wat voelde je tijdens de situatie? Wat dacht je op dat moment? Door afstand te nemen ontstaat ruimte voor zelfreflectie. Je probeert niet te analyseren, maar te observeren wat de ervaring met je deed.

Nu ga je dieper kijken naar wat echt belangrijk was. Welke patronen zie je? Welke overtuigingen, waarden of aannames speelden een rol? Door jezelf gerichte volgende vragen te stellen, ontdek je de kern van je gedrag en reacties.

Op basis van je inzichten bedenk je andere manieren van handelen. Wat zou je een volgende keer anders kunnen doen? Welke keuzes passen beter bij wie je wilt zijn als student of professional? Deze stap zet reflectie om in concrete leeropties en nieuwe inzichten.

In de laatste stap breng je je alternatieven daadwerkelijk in praktijk. Je past het nieuwe gedrag toe in een volgende situatie en start daarmee opnieuw de cyclus. Zo wordt reflectie een actief leerproces waarin denken en doen continu met elkaar verbonden zijn.

Door deze vijf stappen consequent toe te passen, wordt reflecteren geen verplicht studieonderdeel, maar een krachtige vaardigheid die je helpt groeien tijdens je studie en ver daarna.

Het ui model van Korthagen is een verdiepend reflectiemodel dat helpt om verder te kijken dan alleen zichtbaar gedrag. Waar veel reflectiemodellen blijven hangen op wat je deed en wat het resultaat was, richt dit model zich op leren van binnenuit. Het model is ontwikkeld door Fred Korthagen en Ellen Nuijten en wordt veel gebruikt in onderwijs, coaching en persoonlijke ontwikkeling.

Het ui-model bestaat uit verschillende niveaus die samen de lagen van een ui vormen. Elke laag beïnvloedt de volgende. Door laag voor laag te reflecteren, krijg je diepgaand inzicht in je eigen gedrag en onderliggende drijfveren. Dit maakt het model bijzonder geschikt bij het schrijven van een reflectieverslag of bij het zoeken naar scriptiehulp.

De buitenste laag gaat over de context waarin een situatie plaatsvindt. Denk aan de opleiding, stageplek, klas of organisatie. Hier kijk je naar de omstandigheden waarop je wilt reflecteren en die invloed hadden op je handelen.

In deze laag beschrijf je concreet wat je deed. Wat was zichtbaar voor anderen? Door hier gestructureerd terug te blikken, voorkom je dat reflectie te snel persoonlijk of vaag wordt.

Deze laag richt zich op vaardigheden en kwaliteiten. Wat kon je goed en waar liep je tegenaan? Dit helpt om reflectie te koppelen aan leerdoelen en professionele groei.

Hier onderzoek je wat je dacht en geloofde tijdens de situatie. Welke aannames stuurden je handelen? Deze laag maakt duidelijk waarom reflectie soms oppervlakkig blijft als overtuigingen onbewust blijven.

De identiteitslaag gaat over wie je bent als student of professional. Hoe zie je jezelf in deze rol? Reflecteren op dit niveau geeft richting aan je persoonlijke ontwikkeling.

De diepste laag gaat over wat jou motiveert. Wat vind je echt belangrijk? Door aandacht te besteden aan kernkwaliteiten, ontstaat duurzame motivatie en betekenisvol leren.

Het ui model is vooral geschikt wanneer je merkt dat standaard reflectievragen niet genoeg inzicht geven. Gebruik dit model bij complexe situaties, terugkerende patronen of wanneer je vastloopt in je reflectieproces. Het is een krachtige methode voor reflectie bij coaching, intervisie en wanneer je diepgaand wilt reflecteren op je eigen handelen.

Bij een reflectieverslag verwachten docenten dat je laat zien hoe je leert van een concrete situatie. Niet alleen wat er gebeurde, maar vooral wat dit zegt over jouw handelen en hoe je dat ontwikkelt. Reflectie volgens korthagen helpt om dat leerproces helder en overtuigend te beschrijven, zonder dat je tekst vaag of beschrijvend wordt.

Je begint met het afbakenen van de situatie waarop je reflecteert. Beschrijf kort de context, je rol en het zichtbare resultaat. Dit deel blijft functioneel: het is het startpunt voor analyse, niet het hoofdonderdeel van je verslag.

Vervolgens pas je de reflectiecyclus toe in lopende tekst. In fase 2 kijk je terug op je gedachten en gevoelens tijdens de situatie. Dit voorkomt dat reflectie oppervlakkig blijft. In fase 3 zoom je in op wat werkelijk doorslaggevend was in je gedrag of keuzes. Door deze stappen bewust te verbinden, ontstaat systematische reflectie in plaats van losse meningen.

Een sterk reflectieverslag laat zien dat reflecteren een leren vaardigheid is. Je maakt zichtbaar hoe inzicht leidt tot actie en hoe je je handelen wilt verbeteren in een volgende situatie. Zo krijg je inzicht in je eigen leerproces en toon je aan dat je reflectie gebruikt om gericht te groeien, precies waar docenten naar zoeken.

Onderstaand reflectie korthagen voorbeeld laat zien hoe je de methode concreet toepast in een herkenbare studiesituatie. Het doel is niet perfect formuleren, maar laten zien hoe je stap voor stap leert van je eigen handelen.

Tijdens een groepsopdracht nam ik automatisch de leiding. Ik verdeelde de taken snel en stuurde het gesprek, omdat ik wilde dat het werk efficiënt zou verlopen. Het resultaat was dat de opdracht op tijd af was, maar twee groepsleden nauwelijks input leverden.

In de tweede stap sta je stil bij wat dit met je deed. Ik voelde frustratie toen anderen weinig zeiden en dacht dat ik het beter zelf kon oppakken. Tegelijk merkte ik achteraf dat de sfeer gespannen werd.

Bij het analyseren van de situatie begon ik te denken over het eigen handelen. Ik zag dat mijn behoefte aan controle ervoor zorgde dat anderen minder ruimte kregen. Daardoor verschoof de samenwerking naar eenrichtingsverkeer, wat het leerproces van de groep beperkte.

In plaats van direct te sturen, had ik eerst kunnen vragen hoe anderen de aanpak zagen. Dat zou meer betrokkenheid hebben opgeleverd en beter aansluiten bij mijn leerdoel om samen te werken.

In een volgende groepsopdracht heb ik bewust gewacht met sturen en eerst iedereen laten reageren. Dit gaf meer balans en betere samenwerking. Door de vijf fasen om het reflecteren te volgen, krijg je inzicht in hoe kleine gedragskeuzes grote invloed hebben op het groepsproces.

Dit voorbeeld laat zien waarom deze reflectiemethode zo effectief is bij reflectieverslag schrijven. Je koppelt ervaring direct aan leerpunten en maakt de persoonlijke kant van je ontwikkeling zichtbaar, precies wat docenten willen zien.

Reflecteren met het model van Korthagen lijkt eenvoudig, maar in de praktijk maken studenten vaak dezelfde fouten. Dat is logisch, want reflecteren een aan te leren vaardigheid. Door deze valkuilen te herkennen, voorkom je dat je reflectie oppervlakkig blijft en laat je zien dat je het menselijk vermogen tot leren bewust inzet.

Onderstaande tabel laat de meest voorkomende fouten zien, met concrete tips om ze te vermijden. Dit helpt je om reflectie doelgericht toe te passen en zicht te krijgen op je eigen ontwikkeling.

Onze scriptiebegeleiders helpen je om je reflectieverslag helder, overtuigend en goed beoordeelbaar te maken. Je krijgt feedback op structuur, diepgang en formuleringen, plus hulp bij het vertalen van stage ervaringen naar concrete leerpunten. Ook checken we of je reflectie voldoet aan de verwachtingen van je opleiding en beoordelingsrubric.